Mag je als medewerker zelf een coach kiezen bij stress of loopbaanvragen?

Coaching is een krachtig instrument bij het ondersteunen van medewerkers. Zeker bij stress of vragen over de loopbaan kan een goed coachtraject het verschil maken tussen vastlopen of juist met hernieuwde energie verder kunnen. Maar wat als je als medewerker liever een eigen coach kiest, buiten de vaste lijst van ‘preferred suppliers’ van de organisatie? Heb je daar als medewerker recht op? En hoe zit dat juridisch als het gaat om stressklachten versus ‘gewone’ loopbaanvragen?

Juridische basis: zorgplicht bij stress en goed werkgeverschap

De Nederlandse wet kent een duidelijke zorgplicht voor werkgevers (art. 7:658 BW) én het beginsel van goed werkgeverschap (art. 7:611 BW). Dat betekent dat de werkgever verplicht is om een veilige en gezonde werkomgeving te bieden en passende ondersteuning te faciliteren bij klachten zoals stress, overspanning of dreigend verzuim.

Bij signalen van stressklachten is het dus niet alleen wenselijk, maar ook juridisch noodzakelijk dat de werkgever actief meedenkt over begeleiding. Coaching kan daar een effectief onderdeel van zijn.

Belangrijk: Bij stress- of gezondheidsklachten die werkgerelateerd zijn, is de werkgever medeverantwoordelijk voor het faciliteren van passende begeleiding en ondersteuning. Hierbij kan het belang van de medewerker om een eigen coach te kiezen zwaarder wegen, zeker als dit bijdraagt aan herstel en duurzame inzetbaarheid.

En hoe zit het bij ‘gewone’ loopbaanvragen?

Bij loopbaanvragen die niet samenhangen met stress of gezondheidsklachten ligt de juridische verplichting anders:

• Een werkgever heeft geen wettelijke verplichting om een loopbaancoach te vergoeden als je zelf twijfelt over een volgende stap of nieuwe uitdaging zoekt.
• Veel werkgevers bieden dit vrijwillig aan als onderdeel van duurzame inzetbaarheid of een persoonlijk ontwikkelbudget (POB).
• Omdat er hier geen zorgplicht geldt, mag de werkgever strikter vasthouden aan preferred suppliers en beleid rondom kosten en keuzes.

Kortom: Bij loopbaanvragen zonder medische component heb je als  medewerker minder juridische gronden om een eigen coach buiten het beleid te eisen.

Mag je als medewerker bij stress wél een eigen coach kiezen?

Formeel is er ook bij stressklachten geen afdwingbaar recht op een coach naar keuze. Maar het verschil zit in de belangenafweging:

• Stressklachten raken de zorgplicht van de werkgever en kunnen leiden tot (langdurig) verzuim.
• Herstel en re-integratie zijn leidend, en het recht op passende begeleiding krijgt meer gewicht.
• Als je gemotiveerd aangeeft dat een specifieke coach buiten de vaste lijst herstel bevordert, moet een werkgever serieus kijken naar maatwerk.

Denk daarbij aan situaties waarin je:

✅ Je niet veilig voelt bij de aangeboden coaches
✅ Specifieke expertise of geloofsovertuiging zoekt die preferred coaches niet bieden
✅ Al een goede relatie hebt met een externe coach

Tips wanneer je een eigen coach wil inschakelen

Wil jij een coach inschakelen buiten de lijst van jouw organisatie? Hieronder een aantal tips om je verzoek goed voor te bereiden:

1. Onderbouw je keuze helder en concreet:
   Leg uit waarom juist deze coach belangrijk is voor jouw herstel of loopbaanvraag. Denk aan specifieke expertise (bijvoorbeeld burn-out begeleiding, psychologische kennis of loopbaantransities), eerdere ervaring of een goede klik.

2. Koppel je verzoek aan herstel en duurzame inzetbaarheid:
   Benoem hoe de keuze voor deze coach jouw herstel ondersteunt of voorkomt dat je langdurig uitvalt. Dit versterkt je juridische positie.

3. Check je cao, POB of andere regelingen:
   Sommige organisaties bieden een persoonlijk ontwikkelbudget of hebben afspraken in de cao die je recht geven op loopbaanondersteuning.

4. Wees bereid te praten over een kostenverdeling:
   Zeker bij loopbaanvragen is het gebruikelijk dat de organisatie deels bijdraagt en jij mogelijk zelf investeert.

5. Vraag om een gesprek in plaats van een formeel verzoek:
   Door het gesprek open te voeren ontstaat er meer ruimte voor maatwerk en begrip aan beide kanten.

6. Laat je eventueel adviseren door de bedrijfsarts of een jurist:
   Zeker als stress of gezondheid een rol speelt, kan een onafhankelijke deskundige jouw verzoek kracht bijzetten.

Tips voor werkgevers

Een werkgever mag werken met preferred suppliers, maar verstandig beleid biedt ruimte voor maatwerk als de situatie daarom vraagt. Zeker bij stress en overspanning is ‘de klik’ met een coach cruciaal voor het effect van een traject.

• Vraag door naar de motivatie van de medewerker
• Weeg af of maatwerk herstel of duurzame inzetbaarheid versnelt
• Overweeg (gedeeltelijke) kostenvergoeding bij maatwerk
• Leg het beleid en eventuele uitzonderingen goed vast